Movie scores nan Sinema Ayisyen

[Marcien Toussaint*]

Lè m ap gade "fever" genyen konnyèa pou Sinema Ayisyen, li raple wen "fever" toujou genyen lè yon bagay fenk kòmanse nan kominote nou oubyen nan peyi nou.

Pouki sa li fasil pou Ayisyen fè movie?

Eske se paske Ayisyen "natirèlman dwe" oubyen paske moun sa yo k ap fè movie yo, e pwodisè, e kameraman, e aktè ale lekòl vre oubyen se paske genyen yon amateurism sovaj kòmdabitid?

Genyen moun ki pap manke di kòmdabitid ke nonm sa pap janm manke kritike tout sa k ap fèt oubyen tout sa Ayisyen parèy li ap fè. M ap jwenn kritik sa pi pliske ke kritik k ap di ke "mezanmi, se yon kòmansman, bagay yo pap janm pafè."

Men sa majorite moun pap janm reyalize, se "nivo" a ki ban wen pwoblèm. Mezanmi, genyen lekòl. Gen de "field" lè yon moun vle avantire li ladan li, lekòl la enpòtan anpil. Pouki majorite travay atistik apa de "penti" oubyen eskilti pa konpetitif apati de teknik ki konsène disiplin nan zafè la?

Ayisyen pap janm kouri fè desen anime paske sa mande lekòl, li mande teknik. Demenmtou, sinema mande teknik, mande konesans--

Skript, montaj, ekleraj, aktè, "stunt", dekoupaj, e sitou "movie scores".

Kòm nou konnen, se pa de "studio" ki fè piblisite pou filme maryaj, kominyon, lentèman. Mezanmi, ekleraj nan evenman sa yo rete adezire. Si genyen dè sinema Ayisyen, yon moun pafwa ka apresye klarite, toujou ètil ke ekleraj la genyen gwo pwoblèm, dyalòg yo si odyans lan paske se Ayisyen konprann kreyòl, rete adezire, e "scores" yo menm se yon katastwòf. Nempòt mizik jwe nan "background" nan majorite sinema Ayisyen.

Nou pa yon kritik movie, e nou pa la tou pou dekouraje pèsonn. Men se pa de Ayisyen nou rankontre nan lari nan dyaspora a ak gwo skript pou movie.

Nou kwè ke talè konsa "movie Ayisyen" ap tounen yon "la natirèl" lakay Ayisyen paske kòm nou tout konnen "Ayisyen natirèlman dwe pou zafè la."

Men tanpri, kòm mwen poko konni, fè sineyas yo konnen pou wen ke genyen sa yo rele "movie scores" e ke sa tou enpòtan nan zafè movie. Men mwen pap zezi si yo di se "gou yo" oubyen se "filinn yo" pou yo jwe sa odyans la tande a. Pakonsekan, kritik sa pa genyen okenn valè pou yo.

Amen!

[guysanto*]

Tout bagay w'ap pale la yo se "trashy movies" ke mwen mete nan menm kategori ak "trashy novels". Yo pwodui yo, paske yo fè kòb, menm jan ke "trashy erotic novels" fè kòb. Men sepandan gen bon film ayisyen pwodui tou, tankou reyalizatè sa yo:

1) Raoul Peck

2) Patricia Benoit

3) Mario Delatour

ak plizyè lòt ki pase film yo nan festival mondyal (Cannes; International Havana Film Festival; Tribeca Film Festival in New York; African Film Festival in New York; Jacmel Film Festival, two years in a row; and others).

I absolutely agree with you, Gifrants, that there is an awful lot of mediocrity out there passing as Haitian movie making, but why don't we concentrate on promoting the good stuff?

"Sometime in April" se yon film premye klas...

"Roussan Camille: 40 ans après" se yon film premye klas...

Kounyè a, men kritik mwenmen mwen ta fè (byen ke mwen deja konnen repons lan = ekonomiks) :

Ayisyen KAPAB pwodui bon film, men pou ki sa yo pa chache fè l nan lang kreyòl la?

Se pi gwo pwoblèm lan sa.

Men yon lòt ankò: Nan majorite film ayisyen yo, pou ki sa depi ayisyen ap pale franse, ou santi se pa lang pa yo vre, se resite y'ap resite???? Moun ki konn pale franse tout bon pa pale tankou aktè ak aktris ayisyen yo fè-l la nan majorite "film" ayisyen mwen wè. Sa montre aklè konplèks enferyorite Ayisyen genyen parapò ak lang manman-l lan. Yo pito pale yon franse bròdè, lou, ki pa natirèl ditou, olye yo kite aktè yo esprime tèt yo nan lang yo alèz anndan-l lan: KREYÒL.

Se aspè sa ki pi deranje mwen. Men sou zafè "movie score" lan, mwen dakò ak Gifrants. Nou poko fò nan zafè sa menm. Lò m'ap gade yon film tankou "Barikad" ki poutan se yon film ki fèt avèk anpil sansibilite, mizik ki soutni li an se zero bare, tèlman li pa an akò ak nati film lan. (What were they thinking about?)

Bon, zafè "movie score" la, mwen panse gen anpil jefò ki dwe fèt ladan-l. Men konbyen mizisyen ayisyen ki genyen nan domèn sa??? Mwen panse ke plis nou pwomouvwa bèl efò ki fèt yo, se plis w'a twouve mizisyen ayisyen vin enterese nan domèn sa. Piti piti zwazo a fè nich li.

[Leonel Jean-Baptiste*]

Mesye, nou pap janm panse kijan nou tonbe dakO avE m. Nou fE m sezi wi!

Mwa pase a, mwen deside achte kEk fim Ayisyen ak Tidodo. Mwen achte oun pakEt. Mesye, Tout ti moun mwen yo depi yo bezwen ri m, se pase fim Ayisyen. Se pa ke tout pa bon non. Men, kOm nou tout wE l, NEg yo sipoze ale lekOl pou yo ka konnen kijan Fim monte. Gen son, Mizik, Ekleraj elatriye, bagay sa yo pa fasil konsa non.

Mwen te achte anvan de twa fim Reginald Lubin. Bon, yo pa pi mal, men kOm tout moun remake l, fim Ayisyen sipoze fEt an kreyol.

Gen oun pakEt Ayisyen ki konprann ke yo kapab pale franse a kouramman. Se pa lang nou vrEman. Kidonk, li pran anpil efO pou nou aplike franse a. Sa pa vle di ke nou pa pale franse non. Men, li se oun lang ofisyEl. Nou pa pale li lakay vrEman.

Lan fim ki te gen anpil potansyEl. Mwen wE "I love you Ann". Li pa mal, men, li difisil, lE oun moun pa maton nan sinematografi ap monte oun fim. Paske, menm jan pou yo koupe fim lan, yo pa konnen. Deplis, fim yo monte ak oun sEl kamera (ki pa menm fET pou sa). Epi, san oun engenyE son pou bay Sound effect yo.

Anfen, anfen, mwen pa vle kraze nEg yo twOP. Yo fE efO konparativman ak anvan. Men efO a pa ase. Nou bezwen al lekOl! Si nou renmen oun bagay, fO nou fE sakrifis.

Mon chE, Gifrants ak Gi nou nan menm paj avE m. Anplis se pa de abi ti moun yo ak madanm mwen ap fE m. Tank y ap anmEde m! Gen oun fim aksyon kote ke nEg yo ap batay. Mezanmi, fo pa plis, menm leve nEg yo paka leve pye yo! Adje!

Ban m wE si ma ba nou kEk evalyasyon pa m ak madanm mwen.

La Peur d'aimer (Reginald Lubin) pa mal ditou. Men, kOm Gi di l, menm jan ak madanm mwen. Yo pat sipoze fEl an Franse...

VIP (R.Lubin) Pa mal, Franse. Kidonk, toulE de fim sa yo fE B.

Pouki se mwen (R.Lubin) ekleraj la pa nan goum ditou. Kidonk C

Barikad (Richard Senecal) OK, men, son ak ekleraj la manke. Kidonk, C.

Millionnaire par Erreur (Jean-Gardy Bien-Aime, Inconnu pour les intimes) pa mal ditou. DayE, pou Alessandra Lemoine (oun bEl ti dam). B+.

I Love you Anne (R.Senecal), pa mal ditou. B+

DepOte (Leonard Bonel) Great story! A-


Now, elEv ki dwe refE klas la ane pwochEn.

Cicatrices I et II (J.G.Bien-Aime alias Enkonu) EnkonplE


Maintenant, ayant passe toute une annee sans donner de Satisfaction, Ces eleves ci-dessous sont remis a leurs parents,

Le Ballet d'adieu (Claude Bellevue)

Destin Noir (Pierre S.Junior)

Fabiola (Armelle Jacotin)

La Face de l'Ombre (Catherine Hubert)

Bad Deal (Max Marcellus)

Ma Femme et le Voisin (Riquet Michel)


Carnets de Fin d'annee par Directeur,
Leonel Jean-Baptiste de Leonel College.

Pa bliye, NOt sa yo reflete opinyon pa mwen. Li pa gen ankenn rapO ak direksyon Windows on Haiti...

Sa'k pa kontan thceke ak direktE Leonel JB.

By the way, pi fO fim yo montre oun seri de bEl kay ak machin an Ayiti. Byen ke dekorasyon oun pakEt pa apoprye.

Pou Cicatrices II menm, li fEt kanada. Mwen pa konprann poukisa?

leonel

[guysanto*]

Leonel,

Lò mwen wè klasman ou fè a, sa raple m yon lòt klasman yon zanmi kanmarad te fè sou fowòm lan. M'ap mete li la, pou nou kab konpare klasman li an ak pa w la pi byen.

<b>Kouman nou ye Mezanmi,

Sa fè lontan m ap chache yon okazyon pou m di de mo sou kozman “Fim Ayisyen” nou yo. Anfen, mwen jwenn yon ti tan pou m fè sa.

Menmjan ak mizik nou an ke m tande anpil, mwen gade tou ak anpil atansyon prèske tout fim ayisyen yo, sitou s ak pi nouvo yo. Konsa, sa ban m posibilite fè kèk refleksyon sou prodiksyon fim nou yo. Nan kritik yon fim, eleman ki parèt pi enpòtan nan lespri pa m, se evolisyon aktè yo, jan sila yo entèprete pèsonaj y ap jwe a, istwa a li menm, kisa li rakonte ak mesaj ke listwa sa a li pote ak imaj ke l bay de peyi nou an.

An gwo, se de aspè, mwen plis obsève : talan aktè yo ak fon listwa a. Nan sans sa a mwen trouve ke Guy te dwe pi klè lè l di ke pifò fim nou yo mal anpil. Li pa di nou ki aspè nan fim sa yo li kritike. Nou si ke Guy ap vin ak plis eksplikasyon aprè remak sa.

Guy di pifò fim nou yo mal anpil, mwen ta di pito ke : kèk ladan yo pa kanpe sou anyen ditou
; kèk lòt gen anpil fay; ak yon bon kantite ki kòdyòm.

Ak tout bon sans ak bon jijman, men kouman mwen klase tout fim ayisyen mwen wè deja yo.

Sa k pa kanpe sou anyen yo :

1_ Plaisir d’Été
2_ Confession
3_ Le Vent du Désir

Sa k gen gwo fay :

1_ Millonnaire par Erreur
2_ Double Jeu à Port-au-Prince
3_ Le Destin de Caroline
4_ Infidélité
5_ Suzie
6_ Cicatrices II
7_ Sonson

Sa k pasab yo :

1_ Biyè Vèt
2_ Le Cap à la Une
3_ Le Choix de Ma Vie
4_ A La Mizè Pou Rodrigue


Fim ki reprezante Ayiti ak anpil lone :

1_ Barikad
2_ I Love You Anne
3_ Pouki Se Mwen
4_ La Peur d’Aimer
5_ Cicatrices I
6_ La Femme de Mon Ami
7_ Quartiers Sans Issue
8_ Protège-Moi
9_ Le Père de Mon Fils
10_ Un Homme Sur Les Quais
11_ Gouverneur de La Rosée
12_ VIP (?)

Nan yon lòt rale mwen va eksplike sou kisa m chita pou m fè klasman sa a. Sa vle di mwen pral blije fè kritik
fim sa yo.

Nòt : P/S. Kite m presize pou kamarad Jean Marie ke pifò fim ayisyen yo pa gen gwo vye sèn seksyèl nan jan nou abitye wè sa nan fim Hollywood yo. Sèl eksepsyon yo se :

1_ La Femme de Mon Ami (Fim sa a ridikil menm nan sans sa a)
2_ Infidélité
3_ Suzie
4_ Caroline
5_ Le Vent du Désir


Pitit Ginen

[Leonel Jean-Baptiste*]

Mezanmi, eskize'm. Paske nou tout konnen ke L'erreur est de l'abdomen de l'homme. Kidonk, mwen fE oun erE kapital.
Fabiola (A. Jacotin) B+ instead of Remise a ses parents.
On behalf of the staff of Leonel College, I present our sincere apologies.
Byen ke mwen pa dakO ak sa Pitit Ginen mete sou kozman seksyEl la.
Mwen pa tap mind ditou... mwen panse Gi, Tidodo, Frantz, Anacaona, Nekita ak Kaline pa tap mind tou.
leonel

[guysanto*]

Leonel, èske ou kapab di yon ti bagay patikilye sou chak film ou site yo?

Ou pa bezwen fè sa yon sèl kou non, men lò ou gen yon ti tan ban nou yon diplis sou chak nan film yo [tankou tèm film lan, reyalizasyon l, si gen aktè/aktris nan film sa ki jwe yon wòl konvenkan tout bon vre, ki kalite film li ye (komedi sosyal / dram sosyal / komedi lanmou / dram lanmou / film polisye / dokimantè / elatriye), si ou panse gen eleman nan film lan ki pa apwopriye pou tout moun (twòp pwofanite, twòp vyolans, twòp obsede sèksyèl, elatriye) ]

Eske se yon film ou santi w alèz pou w gade ak pitit ou?

Eske se yon film ou ta rekòmande pou libreri yon lekòl e nan ki nivo?

Eske se yon film ki reflete kilti ayisyèn lan tout bon vre, nan sa ki bon ou bèl ladan, nan sa ki pa bon ou lèd ladan?

Èske se yon film ki gen yon valè nètman pozitif?

Èske ou ta rekòmande yon zanmi depanse kòb li pou l achte film sa?

Tou sa se egzanp m'ap ba ou sou jan ou te kab apwoche film yo, youn pa youn, epi di nou sa ou panse sou chak film. Ou pa bezwen repase tout film yo nan yon sèl mesaj. Ofèt, jiskaprezan nou fè twòp jeneralizasyon nan remak nou fè yo. Olye nap diskouri konsa, jis reponn kèk nan kesyon anlè yo (ak lòt bagay mwen pa mete) pou yon film an patikilye. Lò sa yon lòt moun ki wè menm film lan gen dwa ajoute enpresyon pa l. Se konsa vrèman seksyon sa kab vin enteresan. Sa w panse?