Ankouraje timoun yo nan lang lan...

[Liline]

Bon, m pat fin twò ka deside nan ki seksyon pou m lage sijè sa, so... m foure l la. Guy w a chanje l plas si nesesè, mèsi.


Ban m konmanse pa di nou pouki sa pase nan tèt mwen.

Mwen abitye ale Ayiti chak vakans. Chak ete gen yon fwa ("foire" is that how they say it in Creole?) ke yo fè pou liv timoun. 2 ane ke mwen ale yo, yo te fè li nan lakou Sen Lwi Gonzag nan Delma. Anpil, si se pa tout, gwo edisyon ki pibliye liv timoun ansanm ak kèk ekriven liv timoun vin montre liv diferan liv yo, pou moun achte a yon pri redui.

M panse nou tout la, ouswa majorite nan nou la, konnen ke poko janm gen ase liv lekti Kreyòl pou timoun yo deyò a. Mwen toujou bay kout men nan vann liv ak yon edisyon ki konsantre yo sou pibliye liv Kreyòl. Mwen pap janm bliye reyaksyon moun, sitou granmoun, lè yo wè liv yo an Kreyòl. Sa
fè mal pou wè jan gen moun ki vrèman pa pran lang peyi a pou anyen.

Pa egzanp, gen yon timoun ki vin sou tab nou an, l'ap gade yon liv, li sanble li byen enterese nan liv la, paran l vini, li pran liv lan pou l gade, lè li wè se an Kreyòl li di "O apa sete an Kreyòl" epi li depoze liv lan li ale. Gen yon lòt paran menm, ki vini li wè pitit li ap li liv lan devan tab nou an, lè li wè se an Kreyòl, li di ke pitit la pa menm konn li Kreyòl menm, pitit la oblije di papa l ke l'ap aprann Kreyòl depi 2 zan nan lekòl li.


N'a remake ke mwen toujou ap poze kesyon sou sa nou ka fè pou amelyore diferan bagay. Se paske m pwomèt tèt mwen pou yon jou mwen omwen fè yon ti diferans nan bagay sa yo, so nou ka ban-m ide pou m kenbe nan tèt mwen... Wish me luck

Sa mwen vle diskite la prensipalman, se diferan jan nou kapab ankouraje timoun yo nan li liv lekti Kreyòl. Paske jiskaprezan, liv lekti an Kreyòl sanble yon bagay ke anpil moun pa atann yo a li. Alò kisa nou ka fè pou nou an
kouraje moun nan li liv an Kreyòl, sitou jèn yo.


Kisa nou panse de paran ki sanble ap dekouraje timoun yo nan zafè li Kreyòl? Kijan nou ka fè yo wè ke sa y'ap fè a pa bon pou timoun yo? Kijan timoun sa yo menm pral fè si paran yo refize ba yo chans pou yo li liv ki an Kreyòl?


Nenpòt lòt sa nou ta vle ajoute sou sijè a...please do.


M'a tounen pita, pou mwen bay kèk nan lide pa m sou sijè sa.

[Makendal]

"Pa egzanp, gen yon timoun ki vin sou tab nou an, l'ap gade yon liv, li sanble li byen enterese nan liv la, paran l vini, li pran liv lan pou l gade, lè li wè se an Kreyòl li di "O apa sete an Kreyòl" epi li depoze liv lan li ale. Gen yon lòt paran menm, ki vini li wè pitit li ap li liv lan devan tab nou an, lè li wè se an Kreyòl, li di ke pitit la pa menm konn li Kreyòl menm, pitit la oblije di papa l ke l'ap aprann Kreyòl depi 2 zan nan lekòl li."


anpil paran pa menm konn ki sa k'ap pase nan lekol ti moun la vizavi klas yo ak sa y'ap aprann nan lekol. Ni isit, ni en Ayiti, se menm bigay yo. Depi ti moun la abiye, li fè not li epi pwofèsè pa plenyen, se sa sèlman paran bezwen konnen. Nan kolej isit nan etazini, gen paran ki pa konprann pou ki sa pitit yo ta vle pran youn klas kreyol ou byen youn kou istwa Ayiti.

It's a shame...that damn chain is awlays there.

[Michel-Ange Hyppolite*]

Bonjou oubyen bonswa tout mounn!! Yèswa nan klib lekti mwen an, nou te abòde youn liv sou vodoun. Pandan, diskisyon sou liv la, prensipal lide ki sòti nan gwoup la se fason Ayisyen kontinye ap rejte sa ki pa-l pou li ranmase pa lòt mounn, lòt pèp, lòt kilti.

Pou mwenmenm, pi bon fason pou nou ankouraje timounn nou yo nan lanng lan se: kreye klib lekti. Se diskite sou liv nan radyo ak televizyon. Epitou, se mete sistèm edikasyon anndan Ayiti a devan responsablite li.

Si gen ase liv pou timounn ki soti, paske jenneralman Ayisyen pa ekri pou timounn, si pwofesè yo li oubyen kòmante liv sa yo ak timounn yo, se sèten pral gen youn enterè ki devlope pou kalite liv sa yo epi se timounn yo menm ki pral fòse mounn lakay yo achte kalite liv sa yo pou yo.

Nou gen youn jennerasyon ki prale epi youn lòt ki ap monte. Lòt ki ap monte a, si enfòmasyon mwen genyen yo bon, deja aprann li kreyòl nan lekòl li anndan Ayiti. Konsa, nan ven an, mwen ap gen apeprè 70 lane sou tèt mwen, koze mwen pa konn li kreyòl la pa pe ekziste ankò epi se timounn jounen jodi yo, si prejije pa fin anvayi yo, ki pral achte liv pou pitit yo nan lanng kreyòl la.

Pou kounye a, ankourajman an, se nan kritik sou liv yo an kreyòl nan tout kalite medya epi nou dwe kontinye pwodui liv kreyòl menmsi nou poko jwenn lavant pou yo. Nou ta dwe kòmanse kritike liv ki soti nan espas kreyòl nou an la a. Sa ap pèmèt nan nou konnen ki liv soti epi sa va ankouraje nou chèche liv sa yo, swa pou nou li yo. Swa pou nou achte yo pou zanmi nou, pitit pitit nou elatriye

Mwen parèt ak Istwa Pwezi Kreyòl Ayit depi nan ane 2000. Mwen kwè se apenn de 5 mounn sou fowòm lan la a ki dwe gen youn kopi liv la. Poutan, yo tout renmen kreyòl. Konsa, nou dwe mete estrateji deyò pou nou devlope lanmou pou lekti lakay Ayisyen. Ayisyen ap li zen. Men li pa pe li youn bon liv. Sepandan, sa pa dekouraje mwen. Poudayè, mwen ap travay sou de liv jounen jodi a.

Nou gen ekzanp lan sou fowòm lan toujou. Lè gen youn mesaj ki gen lese-frape pawòl polemik youn dal mounn kouri al li-l. Men, depi se enfòmasyon, tout aktè zen yo koupe li koutje. Se kalite konpòtman sa yo ki dwe disparèt anvan pou nou rive devlope bon jan abitid li lakay zanmi nou yo.

Bon!! Se la a mwen ap kanpe pou jodi a.
Kenbe pa lage!!
Michel-Ange Hyppolite ( Kaptenn Koukourouj)

[Michel-Ange Hyppolite*]

Mwen suiv evolisyon dosye a apre li fin afiche a, sepandan mwen remake pyèsmounn poko ajoute anyen sou sa mwen fin di yo. Kòm, mwen gen youn lide ki pase nan tèt mwen maten an, mwen pwofite ajoute li sou sa mwen te deja di yo.

Sa ki te vin nan tèt mwen maten an, se konsolidasyon bibliyotèk nan tout vil nan peyi a. Konsa, mounn ki enterese yo va achte liv nan men ekriven yo ak nan mezon edisyon yo pou gani bibliyotèk yo. Mwen pa di leta, paske nan tèt pa mwen leta Ayisyen an poko vrèman ekziste.
Depi liv yo fin rive nan bibliyotèk nan divès vil nan peyi a, kounye a, mounn ki responsab bibliyotèk yo, ka chèche youn mwayen pou òganize seyans lekti ak liv sa yo.
Epitou, si bibliyotèk òganize ak bon jan prensip, chak ekriven oubyen mezon edisyon ka dispoze youn kantite liv pou voye fè bibliyotèk sa yo kado. Mwen pa wè okenn pwoblèm nan sa, depi liv yo ap rive sèvi bibliyotèk yo san pyès lòt pa fè wout kochi ak yo.

Ala youn bèl rèv papa!!!

Mwen enterese patisipe nan kalite boukantay lide sa yo sou ekran an menmsi se mwen ki ap reponn tèt mwen, youn fason pou mwen konnen gen youn kote ki gen youn bank lide pou mwen kab sèvi tèt mwen epi pou lòt mounn tou kab sèvi tèt yo jou yo va genyen bezwen an.

M'ale
Michel-Ange Hyppolite ( Kaptenn koukourouj)
Manm Sosyete Koukouy Kanada