Pwovèb ayisyen ki kòmanse ak lèt V

Post Reply
User avatar
admin
Site Admin
Posts: 2152
Joined: Thu Nov 13, 2014 7:03 pm

Pwovèb ayisyen ki kòmanse ak lèt V

Post by admin » Fri Jul 01, 2005 9:11 am

  • Vagabon se kòd gita.[/*:m]
  • Van ki pa bon pou ou lò w prale, li bon pou tounen.[/*:m]
  • Van vante, li woule pilon, ke dire kalbas vid.[/*:m]
  • Vant plen di: gouyav mi gen vè. Vant vid di: kite m wè.[/*:m]
  • Vle pa vle, lantèman pou katrè.[/*:m]
  • Vye manman pare pou zepina, zepina pare pou vye manman.[/*:m]


Eske nou konnen espresyon nan angle oswa franse ki gen menm sans ak pwovèb ayisyen sa yo?

Epi ou ka di m tou ki sitiyasyon ou gentan wè devan w lò ou li nenpòt nan pwovèb ki anlè yo. Li kapab yon bagay ki pase nan listwa oswa yon bagay ki soti nan vi pa w.

Widy_

Post by Widy_ » Mon Jul 04, 2005 4:28 am

Editè, gen oun pwovèb e m pa byen konprann sans li se tala :

Vye manman pare pou zepina, zepina pare pou vye manman.

Pa kote nou gen oun pwovèb epi zepina tou, men mwen pasave, ès kè se menm bagay la li vle di.

Pou zepina la, nap di :

" Ou bèl kon oun zepina ki pouse an kaka"

Sa se vre sa, kote li gen pli bèl zepina, se byen nan katich ou pa kote li gen plen kaka, e se zepina la ka bèl kon bèl ekri.

Mwen pasav ès se menm sans li vle di pa kote zòt.

User avatar
admin
Site Admin
Posts: 2152
Joined: Thu Nov 13, 2014 7:03 pm

Post by admin » Mon Jul 04, 2005 11:22 am

Alo Widy,

Non, mwen pa kwè pwovèb la gen menm sans ak so yo di sou kote pa w sou zepina. Sa ou esplike la pou zepina, lakay nou se menm bagay la yo di pou djondjon ki se yon espès chanpiyon ki renmen pouse bò kot latrin. Natirèlman gen yon esplikasyon syantifik a sa, mwen sipoze ke plant sa yo twouve yon nitriyan (nutrient) an abondans nan milye malsen sa yo (malsen pou lòm, men paradi pou kèk espès animal e vejetal). Mwen envite Gelin di nou plis sou bagay sa, paske se yon nèg lasyans, e zafè kwasans plant yo, se nan sa li fè anpil rechèch. Gen kèk bon agwonòm ayisyen tou, ki espesyalize nan plant twopikal yo, ki ta kapab ban nou bon jan bèt sou bagay sa. Men mwen pa konnen si yo vini sou Ann Pale.

Annou retounen sou pwovèb ayisyen an, "Vye manman pare pou zepina, zepina pare pou vye manman." Sa mwen te toujou konprann sè ke li aplike nan sans yon avètisman sitou, lò ou vle fè lenmi ou reflechi sou atak li kapab ap planifye kont
ou. Lò ou di li "Vye manman pare pou zepina, zepina pare pou vye manman", sa vle di "Fè atansyon! Jan ou pare pou mwen an, se konsa mwen pare pou ou tou. Pou chak sa ou retire nan djakout ou, mwen genyen youn nan djakout mwen tou. Si ou byen reflechi, wa prefere fè respèk ou."

Natirèlman, se yon egzanp mwen bay la. Gen anpil lòt sitiyasyon pwovèb sa kapab aplike. Men pwen esansyèl la nan tout sitiyasyon sa yo, men li: Pou chak atak "vye manman", "zepina" gen yon kont-atak. Sa vle di "zepina" te byen pare tèt li selon dikton laten sa "Si vis pacem, para bellum" (Si tu veux la paix, prépare-toi à la guerre. - Si ou vle lapè, prepare w pou lagè.) Kidonk, li pa pè "vye manman" e li mete "vye manman" an gad.

Gen lòt varaysyon pwovèb sa nan jan yo di li an Ayiti (tankou lòt pwovèb yo tou). Annou site dezoutwa nan yo:

- Vye manman pinga zepina; zepina pinga vye manman.

- Vye manman pringa zepina; zepina pringa vye manman.

- Vye manman ranje pou zepina; zepina ranje pou vye m
anman.

Men ki esplikasyon FAYO bay nan lang angle sou pwovèb sa, e nou tire l nan liv "3333 Proverbs in Haitian Creole" li a :

[quote]The old woman is on guard for the spinach, and the spinach is on guard for the old woman. They are ready for each other. The meaning will depend on the context.[/quote]

Kounyè a, pi bèl kesyon an pou mwen, se kouman espresyon sa vin pran chè nan lespri zansèt nou yo ki te envante l lan. An patikilye, pou ki sa se "vye manman" ak "zepina" yo chwazi kòm pwotagonis nan sitiyasyon sa yo? Ki sa "vye manman" pare pou zepina (si se pa mete l sou kote vyann ak bannann, mete l nan bouyon, bouyi li pou mete l sou kote fwa di nan sòs, elatriye) ? E ki sa zepina pare pou vye manman? Petèt li pare pou voye kaka sou li? Mwen pa konnen, men mwen ta byen renmen aprann pou ki sa se "vye manman" ak "zepina" yo te chwazi.

Gelin_

Post by Gelin_ » Wed Jul 06, 2005 5:40 pm

Gen on lòt ankò: Vòlè pa janm vle wè vòlè parèy li.</B>

gelin

User avatar
admin
Site Admin
Posts: 2152
Joined: Thu Nov 13, 2014 7:03 pm

Post by admin » Tue Jul 12, 2005 6:00 am

Gelin, nan esplikasyon mwen te bay Widy anlè a, mwen te voye yon envitasyon ba ou. Ou pa okipe m menm. Sa pa nan abitid ou. Pou ki sa?

Post Reply