Pistach griye! tou kale tou kale!

Post Reply
User avatar
admin
Site Admin
Posts: 2152
Joined: Thu Nov 13, 2014 7:03 pm

Pistach griye! tou kale tou kale!

Post by admin » Thu Feb 09, 2006 9:47 am

Men 4 prensip fondamantal Yves Déjean te degaje pou fasilite ekriti Kreyòl la:
  • Chak lèt rete nan wòl yo. [/*:m]
  • Chak son ekri menm jan. [/*:m]
  • Nanpwen lèt ki bèbè. [/*:m]
  • Chak lèt se pòtre yon sèl grenn son oubyen yon sèl grenn bwi.[/*:m]
Eske nou dakò ak prensip fondamantal sa you oubyen nou pa dakò? Si ou dakò ak prensip sa yo, gen kèk bagay nou pa kapab kontinye ekri ankò. Fòk nou konsekan, paske se sa ou se pa sa. Ann pran kèk egzanp epi tanzantan n'a retounen sou ribrik sa:

* zafè kole/dekole lèt nan fòme mo yo se yon lòt sijè nèt ale. Se yon sijè grameryen, etimològ, ak tout kalite espsesyalis nan zafè lang ap diskite anpil sou yo. Nou kapab wè anpil lank ki te vide sou sijè sa nan paj Fowòm Ayisyen, WOH te prezante anvan anvan Ann Pale. Pa egzanp, nan fè lekti ou gen dwa wè diferan ekriti ekspresyon kreyòl ki soti dirèk nan ekspresyon franse "de temps en temps" [detanzantan, de tan zan tan, de tanz an tan, de tan z an tan]. Kiyès lan yo ki kòrèk? Pou kounyè a, sa pa enterese m [mwen pap bay manti non, sa enterese m anpil, men pou kounyè a, mwen pito bay vag sou kesyon kole/dekole yo. Larezon, se paske li pi enpòtan pou nou fin dakò sou reprezantasyon senbolik son kreyòl yo. Lò nou fin dakò sou yo, nou gen dwa pase alò nan yon vitès siperyè.] Nan tout jan nou ekri "detanzantan" anlè a, nou kab wè gen onz lèt: premye an se "d", sizyèm lan se "z", nevyèm lan se "t", dènye a se "n", elatriye. Kidonk, sa vle di, menm si nou pa kab dakò 100% sou règ ekriti kreyòl yo jiskaprezan (pou tèt po ko genyen yon akademi ki pou layite règ yo pou nou), nou kapab vale teren kanmenm, si nou ta rive dakò ak reprezantasyon fonetik tout son nan kreyòl la (omwen a 99%, paske 100% se yon ideyal de pèfeksyon ki egziste sèlman nan matematik ak nan relijyon). Kidonk, annou kite zafè kole/dekole sou kote, epi ann konsantre sou aplikasyon prensip fondamantal yo. Si nou dakò sou yo, nou deja fè 90% wout la deja.

Post Reply