Brèf Istorik Sosyete Koukouy Kanada

Post Reply
Michelange Hyppolite
Posts: 60
Joined: Mon Feb 12, 2007 8:41 pm

Brèf Istorik Sosyete Koukouy Kanada

Post by Michelange Hyppolite » Tue Jul 03, 2007 9:22 am

Sosyete Koukouy Kanada

Youn istorik tou kout sou Mouvman Kreyòl / Sosyete Koukouy

Jounen jodi a pyèsmounn pakab pale sou defans ak devlopman lanng kreyòl la san yo pa mansyone travay Mouvman Kreyòl, nan ane 1960 yo, ki te pote anndan li youn branch literè ki te rele Sosyete Koukouy.

Sosyete Koukouy pa youn gwoup ki kreye pou fè lajan. Prensipal travay li se anrichi, anbeli epi devlope lanng kreyòl Ayiti a ansanm ak literati li.
Pou nou konnen Sosyete Koukouy pi byen, nou dwe mete li anndan tout aktivite Mouvman kreyòl Ayiti a, ki te kreye nan mwa desanm 1965. Manm fondatè Mouvman kreyòl yo se te: Dr. Ernst Mirville, Henry-Claude Daniel, Jan Mapou, Maryse Hyppolite elatriye.

Premye Manifès Mouvman Kreyòl la te parèt nan mwa desanm 1965, tit li se te : Cahier Créole No 1. Apresa, vin genyen Cahier Créole No 2, ki te parèt nan ane 1966. Premye reayalizasyon Mouvman Kreyòl la, ki pote anndan li Sosyete Koukouy, se te kreyasyon youn emisyon radyo, ki te rele «Emisyon Solèy» nan radyo Karayib. Sepandan, jou 6 avril 1969 la, travay Mouvman kreyòl te rantre anba pay, paske gouvènman François Duvalier a te fè arete tout manm ekip la ki te prezan nan radyo a jou sa a.

Ane yo pase, genyen nan manm Mouvman kreyòl yo ki te pèdi lavi yo nan Fò Dimanch, tankou Henry-Claude Daniel, men gen lòt tou ki te chape tankou Jan Mapou. Se limenm tou ki vin al kontinye travay Mouvman Kreyòl la te kòmanse nan mitan ane 1960 yo anndan Nouyòk sou non Sosyete Koukouy. Anvan nou tabli sou divès branch Sosyete Koukouy toupatou nan dyaspora a, nou dwe siyale kèk reyalizasyon Mouvman Kreyòl sou plan lenguistik ak sou plan literè.

Lenguistik :
Sou plan lenguistik Mouvman Kreyòl / Sosyete Koukouy patisipe nan kreyasyon òtograf ofisyèl lanng kreyòl la, ki te vote lajanm jou 19 sektanm 1979 la. Mouvman Kreyòl / Sosyete Koukouy te pwopoze itilizasyon grafèm [y] la nan òtograf ofisyèl la, yo te pwopoze tou itilizasyon grafèm [ w ] pou ranplase grafèm [r] devan grafèm [ o ] ak [ ou ].

Literati :
Sou plan literè Mouvman Kreyòl / Sosyete Koukouy te eseye renouvle pwezi kreyòl la ak itilizasyon pwovèb yo, nan sèvi ak fondas chante popilè pou kreye pwezi, nan kreyasyon estil pwezi kou wongòl, eksetera.

Sou tè Amerikdinò, nou vin plis palede Sosyete Koukouy, paske se non sa a Jan Mapou te itilize lè li te reprann aktivite Mouvman an nan Nouyòk nan ane 1979. Depi Mapou te fin louvri Sosyete Koukouy nan Nouyòk la, te vin genyen branch Sosyete Koukouy nan divès vil Amerikdinò : Miyami, Konektikèt, Tanmpa, Monreyal elatriye.

Kanta Sosyete Koukouy Kanada, li te fòme nan mwa desanm 1984. Manm fondatè li yo se te : Manno Ejèn, Michel-Ange Hyppolite, Julio Jn-Pierre ak Jean-Robert Placide. Depi Sosyete Koukouy Kanada te fin tabli, li te travay prensipalman nan domèn lenguistik, kote nou jwenn rechèch sou prezans lanng afriken yo anndan kreyòl Ayiti a, epi nan domèn literatè nou jwenn fòm pwezi kou lomeyans, imajis, wongòl eks. Nou jwenn tou pwopozisyon pou kreye kategori literè kou : Istwa-kout, Istwa-kont ak lèt .

Pou plis enfòmasyon sou Sosyete Koukouy nou kab konsilte :
Pwezigram ak Jan Mapou (1980)
Ekziltik ak Manno Ejèn (1988)
Zile Nou ak Michel-Ange Hyppolite (1996)
Istwa Pwezi Kreyòl Ayiti (2000)
Mouvman Kreyòl Kaye No3 ( 2000)
Haiti En Marche nan seri Tigout Pa tigout
Haiti Observateur nan seri Bale wouze

Frantz
Posts: 103
Joined: Fri Dec 29, 2006 5:06 pm

Post by Frantz » Wed Jul 04, 2007 8:15 am

Michel-Ange,
Nou byen kontan li bèl rezime istwa Mouvman Kreyòl lan. Malgre li kout, rezime sa vin tankou yon fòtifyan nan memwa nou. Sekonsa nou apresye gwo travay bann gason vanyan ki te kanpe sou diktati anraje ki t-ap toupizi peyi an. Erèzman enpe te gentan chape poul yo. Jodi an , nou ka di byen fò ke gras a konviksyon yo, kreyòl lan tabli nètalkole. Jodi an, gras a kokennchenn efò sa, anpil Ayisyen ka ekri e kominike antreyo nan lang kreyòl. Yon gwo mèsi a tout manm Sosyete Koukouy!
krenbe la
frantz

Michelange Hyppolite
Posts: 60
Joined: Mon Feb 12, 2007 8:41 pm

Post by Michelange Hyppolite » Wed Jul 04, 2007 10:56 am

Se vre Franz ou gen rezon. Tèks la kout vre. Men genyen diplis nan wout. Mwen ap travay sou youn gwo tonton tèks sou Gwoup ki te rele Mouvman kreyòl la ansanm ak Sosyete Koukouy. Tèks sa a ap pran anpil paj. Anvan gran vakans lan fini, mwen ap poste li pou nou.

Mwen pa rete non.
Se te Michel-Ange Hyppolite ( Kaptenn KOukourouj)
Nan Otawa

Post Reply